:

Brat

Di 6 juni 2017, 19:00 uur

Rusland 1997, 35 mm, kl, 95 min

regie / scenario: Aleksey Balabanov 
camera:Sergei Astakhov
met: Sergei Bodrov Jr, Viktor Suchorukov, Maria Zhukova
distributie: Contact Film

De derde speelfilm van de Russische regisseur Alexei Balabanov is een vreemde versie van Taxi Driver. Eerder maakte hij de films Happy Days (1991) en Das Schloss (naar Kafka, 1994), en twee documentaires.
Brat is de parodiërende vertelling van een naïeve ex-militair die zijn weg vindt in het toenemend zichtbare geweld in de steden en de groeiende macht van de Russische maffia. Zonder zich bewust te zijn van de consequenties van zijn handelen verovert de jongen de stad en vervolgt zijn reis, naar nog grotere steden.

De goedhartige en naïeve Danila heeft twee jaar in het leger gediend (als klerk op het hoofdkwartier, stelt hij zelf, maar zijn kracht ligt in de overtuiging waarmee hij gangsters en ander tuig tot anders denken en handelen dwingt). Danila keert terug in zijn geboortedorpje en verpest onmiddellijk de opnames van een cameraploeg. Hij voelt zich niet meer thuis in het dorp en gaat op zoek naar zijn oudere broer Viktor, de Tartaar. Deze woont in Sint-Petersburg en heeft het naar de mening van zijn moeder helemaal gemaakt. Viktor blijkt echter een onbetrouwbare sjacheraar, die zich verkoopt aan de hoogste bieders en voor echt smerige en/of gevaarlijke klussen een stroman in dienst neemt.

Als rode draden lopen door de - in donkere en herfstige bruine en rode tinten gefilmde - stad Sint Petersburg/Leningrad de hedendaagse jongerencultuur en de randverschijnselen van het ontbreken van sociale zorg. Op straat levende jongeren vervoeren zichzelf met harde dansmuziek en drugs. Danila is permanent op zoek naar zijn favoriete muziek: de kitscherige, wave-georiënteerde popmuziek van Nautilus die de Russische jongeren in extase brengt. Op de markt trachten zwervers zich van extra inkomsten te voorzien en veroveren import-gangsters de controle op de markten.
De economische strijd in Rusland lijkt te woeden tussen de gedesoriënteerde bevolking, wanhopig op zoek naar westerse luxe en de maffia, 'badend in westerse luxe' en op nationalistische en racistische wijze gekant tegen importgangsters, met name Tsjetsjenen.
Danila loopt verzonken in zijn eigen onschuld door deze taferelen, maakt oppervlakkige vrienden en springt permanent in de bres voor de zwakkeren. Als in een oude Franse film noir loopt hij zwijgzaam door de straten, rekent hij af met vijanden en keert hij na de klusjes terug in zijn eenzame bestaan op een aftands kamertje of bij zijn 'zwervervrienden' in het park.

Regisseur Balabanov stelt zelf niet te begrijpen waarom de film buiten Rusland zo aanslaat. Naar zijn mening zit de film vol met taalgebruik uit het Russische gangstermilieu en straatjargon en zijn de grappen onvertaalbaar. Toch slaat de film, na de relatief goede ontvangst in Russische steden, op de verschillende festivals in West-Europa aan en hoewel de film niet de lachbuien opwekt zoals ze in Rusland klinken, is de westerse toeschouwer niet zo onwetend en maakt Balabanov universelere films dan hij zelf denkt.

Nick Muijs

[Dit artikel verscheen eerder in de l'Empire de Cinema, april 1998]

 

 

 

 

kaartje

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TOToog ZIENS in

uitkijk-fl